Onderwijs in crisis: Waarom één op de vijf scholen een dikke onvoldoende krijgt

27 januari 2026

Onderwijs in crisis: Waarom één op de vijf scholen een dikke onvoldoende krijgt

De recent gepubliceerde cijfers over het Nederlandse onderwijs zijn alarmerend: meer dan 20% van de scholen in een recente steekproef ontvangt een onvoldoende voor hun totale onderwijskwaliteit. Dit is niet alleen een statistiek; het is een schokkende realiteit die de toekomst van onze leerlingen in gevaar brengt. Wat zijn de oorzaken van deze crisis en wat kunnen we eraan doen?

De variëteit in onderwijskwaliteit

Het blijkt dat niet alle scholen gelijk presteren. Waar sommige scholen erin slagen om bijna al hun leerlingen het streefniveau voor rekenen en taal te laten behalen, lukt dit bij andere scholen maar bij minder dan de helft van de leerlingen. Dit scheve beeld is zorgwekkend en kan de toekomst van deze kinderen drastisch beïnvloeden.

  • 🎒 Slechts 49% van de scholen buiten de grootste steden ervaart een tekort aan leraren.
  • 📝 In het basisonderwijs haalt meer dan de helft van de leerlingen het streefniveau niet.
  • 📉 De leesvaardigheid van Nederlandse leerlingen daalt sneller dan in andere landen.

Deze verschillen in prestaties zijn niet alleen te wijten aan de scholen zelf; ze weerspiegelen ook bredere maatschappelijke uitdagingen.

De rol van lerarentekort

Een van de belangrijkste factoren die bijdragen aan deze onvoldoende beoordelingen is het schrijnende tekort aan leraren en schoolleiders. Dit tekort raakt vooral die scholen die het het hardst nodig hebben, zoals die met een uitdagende leerlingpopulatie. Hierdoor is er een ongelijke verdeling van kansen in het onderwijs.

Het is verontrustend om te zien dat 9% van de scholen met een tekort van meer dan 30% aan gekwalificeerd personeel bestaande lesmethoden niet kan volgen. Dit leidt tot ontevredenheid bij zowel leerlingen als docenten. Hoe kunnen we verwachten dat leerlingen leren in zo’n omgeving?

De noodzaak voor verbetering

De Inspectie van het Onderwijs heeft de afgelopen jaren de noodzaak voor verbetering benoemd. Dit jaar werd voor het eerst een groot aantal scholen met een negatieve beoordeling aangetroffen, wat duidt op een structurele crisis. Wat kunnen wij hieraan doen? De focus moet liggen op de ervaringen van scholen die wél goed presteren en die als voorbeeld kunnen dienen.

  • ✨ Negentig procent van de leerlingen op sommige scholen behaalt het streefniveau voor lezen.
  • 🔧 Effectieve trainingen voor docenten zorgen voor beter onderwijs.
  • 🏫 Zeventig procent van de besturen heeft de kwaliteitszorg op orde.

Door met deze scholen samen te werken en de best practices te implementeren, kunnen we een positieve verandering teweegbrengen.

Een integrale aanpak is nodig

Het onderwijssysteem in Nederland lijkt gebaat te zijn bij een integrale aanpak. Te vaak worden goede intenties omgezet in vrijblijvendheid. Er moet meer gedaan worden om te zorgen dat alle scholen voldoen aan de noodzakelijke educatieve standaarden.

Het begint bij de politiek die het kader moet bepalen. Zonder duidelijke richtlijnen en kwetsbare beleid kunnen scholen en besturen moeilijk vooruitgang boeken. Dat houdt in dat overheid, besturen, en schoolleiding samen moeten werken om het onderwijssysteem te verbeteren. Want uiteindelijk zijn alle partijen verantwoordelijk voor de toekomst van onze kinderen.

De toekomst van ons onderwijs

Het is van essentieel belang dat we nu actie ondernemen. De kwaliteitsproblemen in het onderwijs zijn niet alleen cijfers op papier, ze hebben directe gevolgen voor de ontwikkeling van onze leerlingen. De verantwoordelijkheden liggen bij ons allemaal. Hier kunnen we niet meer omheen.

Als we de onderwijskwaliteit in Nederland willen verbeteren, moeten we dat samen doen. Neem de tijd om na te denken over wat jij kunt bijdragen als ouder, docent of beleidsmaker. De toekomst van het onderwijs ligt in onze handen. 👩‍🏫

In de komende maanden is het van belang dat er duidelijkheid komt over de stappen die genomen zullen worden om deze crisis te verhelpen. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat iedere leerling de kans krijgt om te slagen, ongeacht hun achtergrond of de school waar zij naartoe gaan?