Schokkend onderzoek: Waarom jongeren in de rechtbank vaak geen idee hebben wat er over hen beslist wordt

30 januari 2026

In een schokkend onderzoek dat de aandacht trekt, blijkt dat veel jongeren in de rechtbank vaak geen idee hebben wat er over hen beslist wordt. Dit is niet alleen verontrustend maar werpt ook belangrijke vragen op over de toegankelijkheid van het rechtssysteem voor jongeren. Het leven van veel jongeren kan drastisch veranderen met beslissingen die hen beïnvloeden, en toch blijken zij in veel gevallen niet volledig te begrijpen wat er gaande is tijdens juridische procedures. Laten we deze kwestie verder verkennen.

Highlights

  • 🗣️ Jongeren hebben moeite met het volgen van gesprekken tijdens politieverhoren.
  • 📚 Maar liefst 90% van de gedetineerde jongeren heeft een taalstoornis.
  • ⚖️ Onvoldoende juridisch bewustzijn leidt tot onrechtmatige beslissingen.
  • 📝 Verbeteringen zijn noodzakelijk voor een eerlijk proces.

Wist je dat maar liefst 90% van de jongeren in detentie een taalstoornis heeft? Dit beïnvloedt hun vermogen om te begrijpen wat er in juridische contexten gebeurt.

Het taalprobleem onder jongeren

Uit onderzoek van Fleetwood Bird, universitair docent aan de Erasmus School of Law, blijkt dat veel jongeren die door de politie worden verhoord het gesprek niet goed volgen. Dit raakt me, omdat het een enorme impact kan hebben op hun leven. Tijdens de verhoren zeggen jongeren vaak ‘ja’ of knikken instemmend, zonder de inhoud echt te begrijpen. Dit probleem wordt nog verergerd doordat maar liefst 90% van de gedetineerde jongeren kampt met een taalstoornis. Ter vergelijking: in de algemene bevolking heeft slechts 7 tot 12% van de jongeren een taalstoornis.

Stel je eens voor: je zit in een verhoor en moet juridische termen zoals ‘voorbereidingshandelingen’ begrijpen, terwijl je dat niet kunt. Dat kan het gevoel van onrechtvaardigheid en frustratie versterken.

De impact op rechtszaken

Het gebrek aan begrip van juridische processen kan er ook voor zorgen dat jongeren hun rechten niet goed kennen. Ze zijn vaak niet op de hoogte dat ze niet verplicht zijn om te antwoorden tijdens een verhoor. Dit leidt tot situaties waarin jongeren onder druk een valse bekentenis afleggen, simpelweg omdat ze de consequenties niet overzien. Dit is een echte schending van hun recht op een eerlijk proces.

Jongeren zijn bijzonder kwetsbaar in het verloop van een rechtszaak. Wanneer ze niet goed begrijpen wat er gezegd wordt, kan dit leiden tot verkeerde beslissingen. Daarom zijn initiatieven van jeugdrechters, zoals het vereenvoudigen van juridische taal en het geven van heldere uitleg, van cruciaal belang.

Oplossingen voor een betere juridische begeleiding

Fleetwood Bird pleit voor een andere aanpak. Korte, duidelijke vragen, visuele hulpmiddelen zoals tekeningen of agenda’s, en zelf samenvattend vermogen zijn sleutelcomponenten om de communicatie met jongeren te verbeteren. Dit maakt de juridische wereld een stuk toegankelijker voor hen. Bij elk gesprek zou het de norm moeten zijn om geen jargon te gebruiken, maar in plaats daarvan eenvoudige, begrijpelijke uitleg te bieden.

Dit herinnert me aan een gesprek met een vriend die werkte met jongeren in een detentiecentrum. Hij vertelde me hoe het soms lijkt alsof jongeren niet willen luisteren, terwijl ze gewoon de basisinformatie niet begrijpen. Dit laat ons zien dat we ons als maatschappij harder moeten inspannen om deze jongeren de kans te geven om zichzelf te uiten en te begrijpen.

Het belang van juridisch bewustzijn

Het creëren van juridisch bewustzijn onder jongeren is essentieel. Hoe kunnen ze zich verdedigen of hun rechten laten gelden als ze niet weten waar ze recht op hebben? Dit is iets waar niet alleen het rechtssysteem, maar ook onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties aan moeten werken. Door jongeren te onderwijzen over hun rechten en verantwoordelijkheden, kunnen we ze beter voorbereiden op de volwassenenwereld. Dit biedt hen ook de kans om minder in conflict met de wet te komen.

Een jongere vertelde me eens over een project op zijn school waar ze leerden over hun rechten. Het gaf hem een gevoel van empowerment dat hij niet eerder had gevoeld. Dit toont aan hoe belangrijk het is om deze onderwerpen bespreekbaar te maken bij jongeren.

Stap naar vooruitgang

Het is duidelijk dat er nog veel werk aan de winkel is als het gaat om de begeleiding van jongeren in juridische situaties. Door taalproblemen zichtbaar te maken en oplossingen aan te dragen, zoals verbeterde communicatie helpt niet alleen deze jongeren, maar versterkt ook ons rechtssysteem. Want uiteindelijk zouden we allemaal rechtvaardigheid moeten ervaren. Dus laten we ons inzetten voor een toekomst waarin elke jongere begrijpt wat er over hen beslist wordt – dat is de weg naar echte rechtvaardigheid.

De verantwoordelijkheid ligt bij ons allemaal. Dus, laten we dit gesprek voortzetten en actie ondernemen – niet alleen in de rechtszaal, maar ook in de klaslokalen, gemeenschappen en thuis.